#BasisonderwijsPlantyn

Bart Moeyaert: "Lezen is als brood en water"

Het is deze maand jeugdboekenmaand met als thema ‘vriendschap’. De peter van het project is Bart Moeyaert, dus nodigden we hem uit voor een kort interview. Hoe ziet hij de link tussen lezen en lesgeven? En wat is zijn favoriete boek? We stelden hem enkele interessante vragen over hoe belangrijk boeken zijn in de lagere school.

 

 

Het thema van jeugdboekenmaand dit jaar is ‘vriendschap’. Heb jij nog steeds vrienden die je hebt leren kennen op de basisschool?
“Ik heb geen vrienden uit de lagere school overgehouden. Bij voorstellingen of lezingen zie ik soms klasgenoten van vroeger die na afloop vragen of ik ze nog herken. Dat is altijd fijn. Op dit moment ben ik mijn archief met brieven en foto’s aan het ordenen. Het is leuk om documenten uit mijn schooltijd terug te zien en herinneringen op te halen.”

 

Las jij zelf veel boekenin de lagere school? Welke boeken zijn jou bijgebleven?

“Soms denk ik wel eens dat ik lezend geboren ben, waarmee ik bedoel dat ik altijd heb gelezen. De boeken uit mijn kindertijd die mij het meest zijn bijgebleven zijn die van Astrid Lindgren. Ik ben opgegroeid in een gezin met zeven kinderen en daardoor leek het alsof we als het ware een dorp op onszelf vormden. De boeken van Astrid Lindgren waren in dat opzicht herkenbaar omdat ze zich vaak afspelen in een dorp of een kleine gemeenschap. Als ik uit mijn lagere schooltijd een boek moet kiezen, dan wordt het ‘Samen op het eiland Zeekraai’.”

 

Wist je al dat je schrijver zou (willen) wordenin de lagere school?
“Er zijn kinderen die weten dat ze goed zijn in sport en er steeds verder in gaan. Voor ze het weten zijn ze volwassen en professioneel met voetbal of tennis bezig. Zo ging het ook bij mij, maar dan met boeken. Ik las en schreef graag en voor ik het wist was ik schrijver. Alsof ik het nooit ben geworden, bedoel ik dus.”

 

Schrijf jij ook boeken voor de lagere school?
“Toen ik mijn eerste boek op mijn negentiende publiceerde, werd het door een kinder- en jeugdboekenuitgeverij uitgegeven, wat van mij meteen een jeugdboekenschrijver maakte. Ik dacht tijdens het schrijven van ‘Duet met valse noten’ nooit aan een specifieke doelgroep. Dat is mijn houding eigenlijk gebleven: ik ga af op de vertelstem van mijn hoofdpersonage, en ik hoor hem of haar vertellen met de oren van een eventuele jonge of oudere lezer. Boeken moeten gelezen kunnen worden door iedereen. Soms kan een boek dat gezien wordt als een kinderboek perfect gelezen worden door volwassenen.”

 

Welke thema’svind jij voor hen belangrijk?
“Alle thema’s zijn belangrijk. Een boek mag geen kapstok zijn waaraan een bepaald thema wordt opgehangen. maak van een boek geen al te educatief ding. Een thema komt aanwaaien, is een deel van een verhaal. Zoals in het echte leven, dus.”

 

Welk boek van jezelfzou je het liefst in de boekenkast van een klas zien staan?

“Ik word heel ongemakkelijk van deze vraag. Het is vooral belangrijk dat er in iedere klas een boekenkast aanwezig is met alle soorten boeken, van lectuur tot literatuur. Als er een boek van mij in die kast staat, is dat mooi. Het kan ‘Jij en ik en alle andere kinderen’ zijn, dat zijn heel veel boeken en gedichten in één verzamelbundel.”

 

Ga jij graag op bezoek in klassen?
“Ik ga graag op bezoek in klassen en bibliotheken. Dat doe ik ondertussen al meer dan dertig jaar.”

 

 

Welk beeld hebben de leerlingen van ‘een schrijver’?
“Het beeld dat kinderen vroeger hadden van een auteur is sterk gewijzigd, geloof ik. Vroeger merkte ik wel eens dat ze schrijvers een beetje zonderling vonden. Schrijvers waren zwijgende mensen die een bril droegen en op een zolderkamertje aan hun boek werkten. Zo wordt er niet meer gedacht. Wat wel een constante is dat kinderen denken dat schrijvers ofwel heel rijk ofwel heel arm zijn.”

 

Hoe belangrijkzijn boeken in het lager onderwijs?
“Dat zou zelfs geen vraag moeten zijn. Boeken zijn nodig als brood en water. Het hele leven bestaat uit verhalen en taal en communiceren, en dat hele pakket krijg je mee via boeken. Als een leerkracht gepassioneerd over boeken vertelt en het niet ziet als iets dat verplicht in de les moet aangehaald worden, dan zijn we goed bezig.”

 

Vind je dat een bezoek aan de bibmet de klas belangrijk is ?
“Niets is belangrijker dan dat leerkrachten het bezoek zelf belangrijk en interessant vinden. Lezen moet iets zijn dat zij leuk vinden zodat ze die passie ook uitdragen en overbrengen bij kinderen.”

 

Zijn boeken belangrijk voor de ontwikkelingvan een kind?
“Ook dat is een vraag die niet gesteld hoeft te worden. Boeken zijn zeer belangrijk voor de ontwikkeling van een kind. Taal verwerven, plezier vinden, verhalen meekrijgen, anderen leren kennen, lezen en voorgelezen worden.”

 

Denk je dat je alle kinderen kan aanzetten tot lezen?
“Ieder kind aanzetten tot lezen is waarschijnlijk utopisch, maar je kan er wel voor zorgen dat kinderen geen totale afkeer krijgen van boeken, en dat ze een boek ook niet gelijkschakelen met ‘saai’.”

 

Welke rol kunnen leerkrachten spelen om boeken bij leerlingen te promoten?

“Wat ik al eerder zei: gepassioneerd en eerlijk over een boek vertellen, leeservaringen delen, met hart en ziel voorlezen. Nog eens: het mag voor kinderen en jongeren niet aanvoelen alsof de leerkracht doet alsof, want dat werkt niet goed.”

 

Had jij leerkrachten die jou aangezethebben tot lezen?
“Ik denk meteen aan de leerkracht Nederlands van toen ik aan de Kunsthumaniora in Gent studeerde. Ik was zeventien. Hij gaf de klas de opdracht om een cultureel dagboek bij te houden: wat je had gelezen, gezien, gehoord, en wat je ervan vond. Zelf kon hij heel goed vertellen over zaken die wij niet mochten missen. Dat is de leerkracht die mij van mij hele schooltijd het meest geïnspireerd heeft.”

 

Moeten leerkrachten meer tijd vrijmaken voor lezen?
“Nog een vraag die niet gesteld hoeft te worden. Maak van boeken een deel van het leven, omdat ze een deel van het leven zijn: in boeken gaat het tenslotte over mensen. Tijd vrijmaken voor voorlezen is belangrijk, een gedicht bijvoorbeeld, waarmee je je les afsluit of begint. Op die manier komen kinderen en jongeren ook in aanraking met poëzie.”

 

En nu tijd voor schaamteloze zelfpromotie: waarom moeten leerkrachten je nieuwste boek ‘Tegenwoordig heet iedereen Sorry’ in de klas halen?
“Het zou fijn zijn als een leerkracht het boek al heeft ontdekt en het hoofdpersonage Bianca al heeft leren kennen. Misschien is Bianca zelfs al aanwezig in de klas.”

 

Foto ©Bob Van Mol

Deel dit artikel

Reageer op dit artikel
(bekijk de commentaren)